Üniversite öğrencileri, gemi operasyonları, tersaneler, limanlar ve balıkçılıkta verimliliği artırmayı ve çevresel riskleri azaltmayı hedefleyen sistemler tasarladı. EfxINNOs Türkiye Hackathonu’nda geliştirilen üç denizcilik entegre izleme ve karar destek sistemi, verileri işletmelerin kararlarına taşırken diğer sektörlerin ihtiyaçlarını da dikkate alıyor.
11–12 Kasım 2026 tarihlerinde İstanbul Üniversitesi Rektörlük Binası Doktora Salonu’nda gerçekleştirilen EfxINNOs Türkiye Hackathonu tamamlandı. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Yelda Aktan’ın Türkiye yürütücülüğünü üstlendiği BSB00193 EfxINNOs projesi kapsamındaki etkinlikte üç çok disiplinli takım yarıştı. Öğrenciler, iki gün boyunca geliştirdikleri entegre izleme ve karar destek sistemi konseptlerini denizcilik paydaşlarının yer aldığı jüriye sundu.
Beş sektörün ihtiyacından ortak sistem tasarımına
Etkinliğin tasarımı, EfxINNOs projesinin Türkiye proje partneri AG Marine Solutions’ın (AGMS) kurucu genel müdürü Dr. Ayşe Gazihan tarafından geliştirildi. AGMS’nin denizcilik ihtiyaçlarını bilim, veri ve teknolojiyle buluşturan inovasyon yaklaşımı, hackathonun çalışma modeline yön verdi. Bu model, gençlerin teknik yaratıcılığını sektörün operasyonel deneyimiyle birleştirerek uygulanabilir çözümlerin geliştirilmesini destekledi.
Her öğrenci etkinliğe bir sektörün ihtiyacına yönelik kendi projesiyle geldi. Çalışmalar beş alanı kapsadı: gemi operasyonları ve tersaneler; limanlar ve deniz lojistiği; kıyı ve deniz turizmi; deniz balık avcılığı; deniz balık yetiştiriciliği. Farklı disiplinlerden katılımcılar, takımlar halinde bu fikirleri ortak sistemlere dönüştürdü. Bir sektörün topladığı verinin diğer sektörler için de kullanılabilmesi, tasarımların temelini oluşturdu.
Takımlar, gemi konum kayıtlarını, uydu gözlemlerini, akıntı ve dalga tahminlerini, sualtı görüntü ve ölçümlerini birlikte değerlendirecek veri akışları tasarladı. Copernicus Marine ve EMODnet gibi deniz verisi hizmetlerinden nasıl yararlanılacağını planladı. Sistem tasarım kanvaslarında hangi sorunun izleneceğini, bilginin nasıl analiz edileceğini ve kimin hangi kararını destekleyeceğini belirledi.

EfxINNOs Türkiye Sarı Takımı: Uydu, gemi hareketi ve deniz tabanı verilerinden hedefli saha kontrolüne ve müdahale planına uzanan entegre denizcilik izleme ve karar destek sistemi
EfxINNOs Türkiye Sarı takım tarafından geliştirilen entegre denizcilik izleme ve karar destek sistemi, gemi kaynaklı olası kirlilik olaylarını, tersane ve marina çevresindeki sualtı koşullarını, limanlardaki sığlaşma riskini ve balıkçılık faaliyetlerinin çevresel etkilerini ortak bir platformda ele alıyor. Gemi konum kayıtları, uydu ve sualtı görüntüleri, akıntı bilgileri ve deniz tabanı ölçümleri aynı harita üzerinde değerlendiriliyor. Yapay zeka destekli görüntü analizi de şüpheli izlerin belirlenmesini kolaylaştırabilecek bir araç olarak öngörülüyor.
Şüpheli kirlilik izlerinin gemi hareketleriyle birlikte incelenmesi, yetkili kurumların saha kontrolünü yönlendirebilecek. Tersane ve marinalarda dip atıkları ve hassas yaşam alanları görülebilecek. Limanlarda birikmenin yeri ve hızı değerlendirilerek dip taraması ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilebilecek. Aynı haritalar turizm faaliyetlerinin planlanmasını, balık avcılığındaki hareketlerin değerlendirilmesini ve yetiştiricilik alanları çevresindeki risklerin görülmesini destekleyebilecek. Sistem müdahalenin yerini ve zamanını daha doğru belirleyerek gereksiz maliyeti ve ekosistem üzerindeki baskıyı azaltmayı hedefliyor.
Takım üyeleri: İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Suhan Sarıkaya; İstanbul Üniversitesi’nden Efsane Yaylacıkoral, Göktürk Çolak ve Yaren Bakar; Yunanistan Ege Üniversitesi’nden Ioannis Chatziapostolidis.
EfxINNOs Türkiye Mavi Takımı: Sualtı görüntüleri ve deniz koşullarından gemi operasyonları, kirlilik müdahale ve balıkçılık verimlilik kararlarına uzanan entegre denizcilik izleme ve karar destek sistemi
EfxINNOs Türkiye Mavi takımı, gemi operasyonları, deniz ve kıyı turizmi, balık avcılığı ve balık yetiştiriciliği sektörlerindeki denizcilik izleme sistemlerinden elde edilen verileri tüm sektörler için ihtiyaç duyulan kritik kararlara katkı verecek şekilde değerlendiriyor.
Geliştirilen sistemin temelinde farklı sahalarda çalışan uzaktan kumandalı sualtı araçlarından gelen görüntülerin paylaşılması var. Kıyı ve deniz turizminde alg birikimi veya müsilaj benzeri oluşumların görüldüğü alanlar işaretlenebilecek. Balık avcılığında, terk edilmiş veya kaybolmuş balıkçı ağlarının tespiti temizlik çalışmalarına yol gösterebilecek. Yetiştiricilikte ise balıkların yem alma davranışı izlenerek yemlemenin zamanında azaltılması veya durdurulması desteklenebilecek. Sistem aynı zamanda gemi operasyonlarında daha güvenli ve yakıt açısından verimli rota seçenekleri sunmayı hedefliyor. Akıntı, dalga ve gemi trafiği bilgileri rota planlamasında birlikte kullanılıyor. Sualtı gözlemleri aynı zamanda kıyıya yakın alanlardaki engellerin ve deniz tabanı koşullarının değerlendirilmesine ek bilgi sağlayabilecek.
Takım üyeleri: İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Muhammed Sefa Coşgun; İstanbul Üniversitesi’nden Ceren Tuna Hacıoğlu, Deniz Sırdar ve Nisan Aydaş.
EfxINNOs Türkiye Beyaz Takımı: Denize bırakılan atıkların olası yayılımını akıntı ve rüzgarla öngörerek erken hazırlığı destekleyen entegre denizcilik izleme ve karar destek sistemi
EfxINNOs Türkiye Beyaz takımı tarafından geliştirilen entegre denizcilik izleme ve karar destek sistemi, gemi operasyonlarında tutulan sintine, balast ve egzoz gazı yıkama suyu kayıtlarından yola çıkıyor. Sistem, denize bırakılan suların ve taşınan atıkların nereye ulaşabileceğini rüzgar ve akıntı bilgileriyle tahmin etmeyi hedefliyor. Kıyısal deşarjlar, balıkçıların atık bildirimleri ve yetiştiricilik alanlarındaki biyolojik riskler de aynı yapıya dahil ediliyor. Farklı maddeler ve canlılar için uygun taşınım hesapları yapılması öngörülüyor.
Bu tahminler, tersane ve liman çevresinde izleme ve müdahale önceliklerinin belirlenmesini destekleyebilecek. Turizm işletmeleri, kıyılarına yaklaşan kirlilik veya denizanası birikimi riskine karşı erken bilgi alabilecek. Balıkçıların bildirdiği deniz çöpleri için olası sürüklenme alanları gösterilebilecek. Yetiştiriciler ise çiftlikler arasında hastalık etkenleri veya parazitlerin olası taşınımına ilişkin senaryolardan yararlanabilecek. Tahminlerin saha gözlemleriyle birlikte değerlendirilmesi, uyarıların güvenilirliği açısından önem taşıyor.
Beyaz takım, günlük uyarıların yanında yıl boyunca tekrarlanan riskleri de haritalamayı amaçlıyor. Bu birikim, tersane ve liman çevresindeki izleme çalışmalarına, kıyı kullanımına, turizm ve yetiştiricilik yatırımlarında yer seçimine bilgi sağlayabilecek. Böylece anlık olaylar, uzun vadeli planlamada kullanılabilecek bir kayda dönüşecek.
Takım üyeleri: İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Ethem Buğra Demircan; İstanbul Üniversitesi’nden Ekin Su Bayar, İbrahim Terzi ve Ömer Faruk Yavuz.
Jüri Özel Oturumunda Sektör temsilcileri uygulanabilirliğe odaklandı
Etkinliğin ikinci günü öğleden sonra düzenlenen özel jüri oturumunda denizcilik paydaşları, üç takımın geliştirdiği entegre sistemleri değerlendirdi. Sektör temsilcileri, çözümlerin gerçek işletme ihtiyaçlarını karşılama potansiyeli ve sahada uygulanabilirliği konusunda değerli katkılar sundu. Öğrenciler, önerilerini bu sistemleri kullanabilecek kişilerin soruları ve deneyimleriyle birlikte ele aldı.
EfxINNOs Türkiye Hackathonu Jürisi
Sinem Bölükbaşı - T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı
Dr. Georgi Panayotov - Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
Neslihan Torlak - Koster Armatörleri ve İşletmecileri Derneği
Kaptan Barış Güven - Türk Uzakyol Gemi Kaptanları Derneği
Nihat Işık - Su Ürünleri Üreticileri Merkez Birliği
Dr. Ayşe Gazihan - AG Marine Solutions
Prof. Dr. Yelda Aktan, Prof. Dr. Süheyla Karataş Steinum, Prof. Dr. Denizhan Vardar, Doç. Dr. Eda Yardımcı ve Doç. Dr. Taner Yıldız - İstanbul Üniversitesi
Denizciliğin geleceğini tasarlayabilen bir kuşak
EfxINNOs Türkiye Hackathonu, gençlere kendi uzmanlıklarının ötesindeki ihtiyaçları anlama ve birlikte çözüm üretme deneyimi kazandırdı. Katılımcılar fikirlerini veriye dayandırdı, teknolojinin olanaklarını ve sınırlarını değerlendirdi. Ardından tasarımlarını sektörün karşısına çıkardı. Bu süreç, denizcilik için düşünen, hayal kuran ve fikrini uygulanabilir bir çözüme dönüştürmek üzere çalışan gençlerin yetişmesine katkı sundu.
Çalışmaların ortak hedefi, denizcilik faaliyetlerinin sağlıklı bir deniz ekosistemiyle birlikte sürdürülebilmesi. Daha temiz kıyılar, kaynakların dikkatli kullanılması ve denizden geçimini sağlayanların geleceği bu ilişkinin bir parçası. Denizciliğin geleceğini emanet edeceğimiz gençlerin, bugünden o geleceğin tasarımına katılması etkinliğin önemli kazanımlarından biri oldu.
Türkiye Hackathonu, Bulgaristan’ın Varna kentinde düzenlenecek EfxINNOs Final Hackathonu’na uzanan sürecin de bir aşaması. Uluslararası final, farklı ülkelerde geliştirilen fikirlerin paylaşılması ve Karadeniz’in ortak sorunlarına sınır ötesi iş birliğiyle çözüm aranması için bir buluşma zemini sunacak.
EfxINNOs hakkında
EfxINNOs, Karadeniz Havzası ve Kuzey Ege’de yenilikçi, ekonomik ve sürdürülebilir deniz izleme teknolojilerinin geliştirilmesini ve kullanımını güçlendirmeyi hedefleyen uluslararası bir projedir. Denizel biyoçeşitliliğin izlenmesi, insan faaliyetlerinin deniz tabanı ekosistemleri üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve deniz çayırı habitatlarının sağlığının incelenmesi projenin çalışma alanları arasındadır. Yunanistan’daki Trakya Demokritos Üniversitesi koordinasyonunda yürütülen proje; Bulgaristan, Gürcistan, Romanya ve Türkiye’den ortakları bir araya getiriyor. Ağustos 2024–Şubat 2027 dönemini kapsayan projenin toplam bütçesi 1.643.648,40 avrodur.
BSB00193 EfxINNOs, Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında Avrupa Birliği eş finansmanıyla yürütülmektedir.


